هلیکوباکتر پیلوری چگونه وارد بدن می‌شود؟
راه دقیق انتقال این باکتری در همه موارد مشخص نیست؛ اما انتقال فردبه‌فرد و تماس با آب یا غذای آلوده از راه‌های احتمالی آن به شمار می‌روند. بسیاری از افراد از دوران کودکی به این عفونت مبتلا می‌شوند.
رعایت بهداشت دست‌ها، استفاده از آب سالم و توجه به بهداشت مواد غذایی اقدامات مفیدی هستند؛ هرچند نمی‌توانند تمام موارد ابتلا را پیشگیری کنند.
علائم عفونت هلیکوباکتر پیلوری چیست؟
بیشتر افراد مبتلا علائمی ندارند. اگر التهاب معده یا زخم ایجاد شود، ممکن است نشانه‌های زیر بروز کنند:
درد یا سوزش در قسمت بالای شکم
نفخ و آروغ زدن مکرر
تهوع
احساس سیری زودرس هنگام غذا خوردن
احساس پری و ناراحتی پس از وعده غذایی
کاهش اشتها در برخی افراد
این علائم اختصاصی نیستند و ممکن است در بیماری‌های گوارشی دیگر نیز دیده شوند. بنابراین، صرف وجود نفخ یا درد معده به معنای ابتلا به هلیکوباکتر پیلوری نیست.
آیا هلیکوباکتر پیلوری خطرناک است؟
این عفونت در بسیاری از افراد بدون عارضه جدی باقی می‌ماند؛ اما در برخی موارد می‌تواند باعث مشکلات زیر شود:
التهاب مزمن معده: حضور باکتری ممکن است موجب التهاب طولانی‌مدت پوشش معده شود.
زخم معده یا دوازدهه: هلیکوباکتر پیلوری از علل مهم زخم‌های گوارشی است.
کمبود آهن در برخی افراد: عفونت می‌تواند با کمبود آهن یا کم‌خونی ناشی از فقر آهن ارتباط داشته باشد.
افزایش خطر برخی سرطان‌های معده: عفونت مزمن خطر ابتلا به سرطان معده را افزایش می‌دهد؛ بااین‌حال، بیشتر افراد مبتلا به این باکتری هرگز دچار سرطان نمی‌شوند.
هلیکوباکتر پیلوری چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک با توجه به علائم، سابقه بیماری و شرایط فرد درباره نیاز به آزمایش تصمیم می‌گیرد. روش‌های تشخیص عبارت‌اند از:
آزمایش تنفسی اوره
در این آزمایش، فرد ماده مشخصی دریافت می‌کند و سپس نمونه تنفس او بررسی می‌شود. این روش برای شناسایی عفونت فعال کاربرد دارد.
آزمایش آنتی‌ژن مدفوع
در این روش، نمونه مدفوع برای یافتن نشانه‌های وجود باکتری بررسی می‌شود. این آزمایش همچنین می‌تواند برای ارزیابی موفقیت درمان استفاده شود.
آندوسکوپی و نمونه‌برداری
در شرایطی که بررسی مستقیم معده لازم باشد، پزشک ممکن است آندوسکوپی انجام دهد و نمونه کوچکی از بافت معده بردارد.
آزمایش خون آنتی‌بادی نیز در برخی شرایط کاربرد دارد؛ اما به‌تنهایی معمولاً نمی‌تواند مشخص کند که عفونت هنوز فعال است یا مربوط به گذشته بوده است.
درمان هلیکوباکتر پیلوری چگونه انجام می‌شود؟
درمان معمولاً شامل ترکیبی از چند دارو است که ممکن است آنتی‌بیوتیک‌ها، داروی کاهش‌دهنده اسید معده و در برخی رژیم‌ها داروی حاوی بیسموت را در بر بگیرد.
انتخاب داروها به عواملی مانند مقاومت باکتری به آنتی‌بیوتیک‌ها، سابقه مصرف دارو و شرایط فرد بستگی دارد. به همین دلیل، انتخاب رژیم درمانی باید توسط پزشک انجام شود.
بیمار باید داروها را طبق دستور مصرف کند و درمان را خودسرانه قطع نکند؛ حتی اگر علائم زودتر از پایان دوره کاهش پیدا کنند. قطع زودهنگام یا مصرف نامناسب آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند احتمال شکست درمان و مقاومت دارویی را افزایش دهد.
آیا پس از درمان باید دوباره آزمایش داد؟
بله. معمولاً لازم است موفقیت درمان با آزمایش تنفسی، آزمایش آنتی‌ژن مدفوع یا روش مناسب دیگری تأیید شود. این بررسی عموماً دست‌کم چهار هفته پس از پایان آنتی‌بیوتیک‌ها انجام می‌شود. برخی داروهای کاهش‌دهنده اسید نیز می‌توانند بر نتیجه آزمایش اثر بگذارند؛ بنابراین، زمان قطع احتمالی آن‌ها باید با راهنمایی پزشک تعیین شود.
از بین رفتن درد یا نفخ به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که باکتری از بین رفته است.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد یا ناراحتی معده مداوم است، مرتب بازمی‌گردد یا با درمان معمول بهبود پیدا نمی‌کند، ارزیابی پزشکی می‌تواند ضروری باشد.
در صورت استفراغ خونی، مدفوع سیاه و قیری، درد شدید و ناگهانی شکم یا ضعف و سرگیجه شدید همراه با احتمال خونریزی گوارشی، باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد. کاهش وزن بی‌دلیل، کم‌خونی یا دشواری در بلع نیز از نشانه‌هایی هستند که نیاز به بررسی پزشکی دارند.